Belgrad'da Cami Var mı? Bayraklı Camii Gezi Rehberi
Bana en çok sorulan sorular: "Belgrad'da cami var mı?", "Cuma namazını nerede kılacağız?". Millet haklı, Osmanlı buralardan çekileli çok oldu, geride ne kaldı ne bitti merak ediyor insan.
Zamanında (Kanuni dönemleri falan) Belgrad'da 250'den fazla cami varmış. Savaştı, isyandı, Avusturya işgaliydi derken kala kala elimizde bir tek bu Bayraklı Camii kalmış. O yüzden burası sadece bir ibadethane değil, adeta bir "Survivor" şampiyonu. Yıkılmış, yakılmış (en son 2004'te tatsız olaylar oldu, neyse oraları deşmeyelim, tadilatla toparladılar), ama inatla "Ben buradayım" demeye devam ediyor.
Neden Adı "Bayraklı"?
Eskiden, saatlerin, akıllı telefonların olmadığı zamanlarda, diğer camiler ezan vaktini buradan takip edermiş. Bu caminin minaresine bir bayrak çekilirmiş, onu gören diğer müezzinler de "Hah, vakit tamam" deyip ezana başlarmış. Yani bu cami, şehrin orkestra şefiymiş. Şimdiyse tek başına çalıyor ama sesi hala gür.
Ortam Nasıl? (Turist miyiz, Cemaat mi?)
Şimdi, Sultanahmet veya Süleymaniye bekliyorsan beklentini hemen düşür. Burası gayet mütevazı, taş duvarlı, ahşap tavanlı, şirin mi şirin bir mahalle mescidi kıvamında. Burası bizim Anadolu’daki o mahalle aralarında kalan, dedelerin namaz kıldığı, huzurlu, taş duvarlı, samimi camilerimiz gibi
Dorćol semtinin o güzel, ağaçlıklı sokaklarından biri olan Gospodar Jevremova'da yürürken bir anda karşına çıkıyor. İçeri girdiğinde o dışarıdaki Belgrad karmaşası bitiyor, acayip bir huzur başlıyor. Bahçesi ufak, şadırvanı şırıl şırıl. İçeride seni genelde Boşnak kökenli imamlar veya cemaatten güleç yüzlü amcalar karşılar. "Selamun Aleyküm" dediğin an, yüzlerinde bir gülümseme belirir. Çünkü burada Türk görmek, onlar için "akraba gelmiş" gibidir
İçeride kimler var? Genelde buradaki Müslüman azınlık, büyükelçilik çalışanları, senin benim gibi Türk turistler ve Cuma günleri bayağı kalabalık bir cemaat oluyor. Hatta Cuma namazlarında yer bulamazsan şaşırma, avluya kadar taşıyor millet.
Forumlarda falan okursun, millet "Çok huzurlu ama küçük" demiş. Doğru demişler. Burası turistik bir "müze-cami" değil, bayağı yaşayan, nefes alan bir yer. Halıları, kokusu, atmosferiyle direkt "Memlekette miyim lan?" dedirtiyor insana.
Cuma Namazı Kılınır mı?
Evet, kılınır kardeşim. Hem de ne güzel kılınır.
Burası aktif bir cami. Beş vakit ezan (dışarıya çok yüksek sesle verilmese de) okunur. Cuma günleri ise bambaşka bir havası vardır. Sadece Türkler değil, Boşnaklar, Araplar, Afrikalı öğrenciler, Arnavutlar... Rengarenk bir ümmet toplanır. İçerisi dolup taşar, cemaat avluya, hatta sokağa taşar. O kalabalıkta omuz omuza saf tutmak, gurbette insana garip bir "evdeyim" hissi verir. Çıkışta da avluda ayaküstü sohbet edilir, kimisi hurma ikram eder, kimisi hal hatır sorar. Tam bir dost meclisi.
Gitmeden Bilmen Gerekenler
Burası aktif bir ibadethane. Müzeye girer gibi "Elimde kahveyle dalayım, şortla gezeyim" dersen kapıdan çevirirler.
- Kılık Kıyafet: Erkekler için uzun pantolon, kadınlar için başörtüsü ve uygun kıyafet beklenir. Yanında örtü yoksa kapıda bazen yardımcı oluyorlar ama sen işini sağlama al.
- Ayakkabı: Kapıda çıkarıyoruz, poşete koyuyoruz ya da rafa diziyoruz. Klasik cami adabı.
- Ezan Sesi: Dışarıya bangır bangır ezan sesi verilmiyor genelde (mahalle arası olduğu için), ama avludaysan duyarsın.
Bayraklı Camii Nerede?
Yeri çok kolay ama ara sokakta olduğu için bazen gözden kaçabiliyor. Adres: Gospodar-Jevremova 11, 105402 Belgrad.
- Konum: Kalemegdan'a çok yakın. Parkı gezdikten sonra aşağı Dorćol tarafına doğru 5-10 dakika yürürsen bulursun. Öğrenci Meydanı'na (Studentski Trg) da komşu.
- Ne Zaman Gidilir? Turist gibi gezeceksen namaz vakitleri dışında git ki cemaati rahatsız etme. Ama "Ben namazımı kılayım" diyorsan vakitleri internetten (Diyanet takvimi tutuyor genelde) kontrol et, git.
- Çevresi: Caminin olduğu sokak ve çevresi (Dorćol) efsanedir. Çıkışta hemen karşıdaki kafelerde bir espresso iç ya da az ilerideki Skadarlija'ya geçip karnını doyur.
Son Söz: Gitmeye Değer mi?
Belgrad'a gelip Bayraklı Camii'yi görmeden dönmek eksik kalır. Eğer "Ben tatildeyim, camiyle işim olmaz" diyorsan, yine de git. Mimari olarak, tarih olarak, o tek başına ayakta kalma mücadelesi için git. Ama eğer "Bir Cuma kılayım, şu gurbet elde bir dua edeyim" diyorsan, zaten adresin belli.
Bayraklı Camii, Belgrad’ın en eski, en yorgun ama en vefalı binasıdır. Ona bir selam vermeden geçme.
Hadi bakalım, Allah kabul etsin. Çıkışta bir Fatiha da bu garip Enver kardeşine okursun artık.