Karlofça Nerede? Karlofça Gezilecek Yerler
Önce şu Karlofça nerede sorusunu aradan çıkaralım. Karlofça (Sremski Karlovci), Sırbistan’ın Vojvodina bölgesinde, Novi Sad’a sadece 13 km mesafede, Belgrad’a da yaklaşık 57 km uzaklıkta küçük ama hikayesi büyük bir kasaba. Haritaya baktığında Karlofça’yı Belgrad ile Novi Sad arasında.
Bizim tarih kitaplarında "Gerileme Dönemi başladı, eyvah!" diye ezberlediğimiz o meşhur Karlofça Antlaşması burada imzalandı.
Karlofça gezilecek yerler listesi aslında çok uzun değil, yarım günde altını üstüne getirirsin: Minik bir merkez, barok mimari, üzüm bağları, kiliseler ve bir de tarih kitaplarından fırlamış Karlofça Antlaşması. Sremski Karlovci’yi gezmeye kasabanın merkez meydanından başlıyorsun, burası neredeyse açık hava müzesi gibi, etrafı 18-19. yüzyıldan kalma yapılar çevirmiş durumda.
- Barış Şapeli (Chapel of Peace): İşte o meşhur antlaşmanın imzalandığı yer. Tepeye yapmışlar, manzarası güzel. "Burada koca imparatorluğun kaderi değişti" diye düşünürken insanın içi bir cız etmiyor değil.
- Dört Aslanlı Çeşme: Kasabanın meydanında. Efsaneye göre bu çeşmeden su içen buraya geri dönermiş. Ben içtim, bakalım göreceğiz.
- Karlofça Lisesi (Gymnasium): Sırbistan’ın en eski lisesi. Bina o kadar jilet gibi duruyor ki, insan "keşke burada okusaydım da en azından bir iki dil daha kapsaydım" diyor.
- Patriklik Sarayı (The Patriarch’s Palace): Sırp Ortodoks dünyası için önemli, kırmızı tonlu etkileyici bina.
- Ana Ortodoks Kilisesi ve diğer kiliseler: Küçük bir alanda yoğunlaşmış, farklı dönemlerden tapınaklar.
Kasaba aynı zamanda “yaşayan müze” gibi. Sokaklarda yürürken mimari, dini yapılar ve üzüm bağları birbirine karışıyor. Bir yandan şarap tadımı yapan grupları, diğer yanda fotoğraf peşinde koşan turistleri görüyorsun. Sen de orta yerden “Karlofça kasabası böyleymiş” diye kendi turunu atıyorsun.
Karlofça Antlaşması Nedir, Nerede ve Kimler Arasında İmzalandı?
Tarihle aran çok sıkı olmasa bile, Karlofça’da dolaşırken akla şu sorular geliyor: “Karlofça Antlaşması nedir, tarafları kimler, tarihi ne, önemi ne?” Antlaşma, 26 Ocak 1699’da bugünkü Sremski Karlovci’de imzalanıyor ve 1683 II. Viyana Kuşatması sonrası başlayan uzun Osmanlı - Kutsal İttifak savaşlarını bitiriyor.
Kısaca:
- Tarih: 26 Ocak 1699.
- Yer: Karlofça (bugünkü Sremski Karlovci, Sırbistan).
- Taraflar: Osmanlı Devleti ile Avusturya, Lehistan (Polonya), Venedik. Rusya ise bir yıl sonra ayrı bir antlaşma yapıyor.
- Kapsam: 1683-1699 arasındaki Kutsal İttifak savaşlarını sonlandıran barış.
Önemli sonuçlar açısından, okullarda “Karlofça Antlaşması’nın önemi” hep aynı başlıkla anlatılıyor: Osmanlı ilk kez büyük toprak kayıplarını resmen kabul ediyor ve artık saldırıdan çok savunma pozisyonuna geçiyor. Macaristan ve Erdel’in büyük kısmı Avusturya’ya, Mora ve Dalmaçya kıyıları Venedik’e, Podolya ve Ukrayna’nın bazı bölgeleri ise Lehistan’a bırakılıyor.
Bir de diplomasi dersi kısmı var: Müzakereler, tarihte ilk kez yuvarlak masa etrafında yapılıyor, yani kimse “köşeye itildim” demesin diye herkesin oturduğu yer eşit. Bugün kasabada sana kimse yuvarlak masa göstermiyor ama kafede otururken önüne gelen yuvarlak masa, bu hikayeye küçük bir selam gibi duruyor.
Karlofça Haritası ve Belgrad’dan Ulaşım
Karlofça, Belgrad’ın kuzeyinde, Novi Sad yönünde, Tuna’nın kıyısına yakın, Vojvodina bölgesindeki Srem kısmında yer alıyor. Belgrad’dan tren ile yaklaşık 30 dakika, otobüs ile yaklaşık 1 saatlik bir yolculukla ulaşılabiliyor. Novi Sad’dan ise 15 dakikalık kısa bir yolculukla varabilirsin.
Petrovaradin Kalesi: Manzara, Saat Kulesi ve Tüneller
Karlofça’dan çıkıp Novi Sad’a doğru giderken karşımıza devasa bir yapı çıkıyor: Petrovaradin Kalesi. Buraya "Tuna’nın Cebelitarık’ı" diyorlar. Kale dediğin böyle olur, heybetli, sapa sağlam.
Burada herkesin fotoğraf çekildiği bir saat kulesi var. Bu saate "Sarhoş Saat" diyorlar. Neden mi? Çünkü büyük yelkovan saatleri, küçük akrep ise dakikaları gösteriyor. Normal saatin tam tersi yani.
Neden böyle? Eskiden Tuna Nehri’ndeki balıkçılar uzak mesafeden saatin kaç olduğunu kolayca görebilsin diye böyle yapmışlar. Dakika o zamanlar kimsenin umurunda değilmiş, balıkçının derdi akşam ezanı... pardon, gün batımı!.
1692’den 18. yüzyıl sonuna kadar yaklaşık 88 yıllık bir süreçte inşa edilen ve 112 hektarlık alanı kaplayan bu kalenin 10 kapısı, 12.000 mazgal deliği ve 400 top yuvası olduğu söyleniyor. Yani dönemin askeri mimarisi açısından “ağır abi” kalelerinden.
Petrovaradin Kalesi Ziyaret Saatleri ve Tüneller
Burası hakkında en çok sorulan sorular genelde şunlar: “Petrovaradin Kalesi ücretli mi, tünellere nasıl giriliyor, çıkış çok yoruyor mu?” Kalenin surlarında ve genel alanında dolaşmak ücretsiz ve halkın kullanımına açık. Müze ve bazı tünel turları için ayrıca bilet alman gerekiyor.
Yeraltı tünelleri, kalenin en merak edilen kısmı. Bunlar genelde rehberli turlarla gösteriliyor ve belli saatlerde yapılıyor. Bazı turlar için minimum kişi sayısı gerekbiliyor, o yüzden özellikle tünelleri görmek istiyorsan, önceden bilgi almanda fayda var. Bir de işin “klostrofobi” tarafı var: Dar ve karanlık alanlar seni rahatsız ediyorsa tünellere girmemeni tavsiye ederim.
Kaleye giden yokuş insanı biraz zorluyor. Hele yaz sıcağında o merdivenleri tırmanmak adamı epey terletiyor. Ama tepeye varıp manzarayı karşına aldığında sızlanmayı bırakıp "iyi ki çıkmışım" diyorsun.
Ziyaret Saatleri: Kaleye öyle "mesai saati bitti, hadi dağılın" diyen bir bekçi yok, Petrovaradin Kalesi halka açık olduğu için günün 24 saati kapısı herkese açık. Tuna’nın o meşhur manzarasını izlemek, saat kulesinin dibinde fotoğraf çekilmek ya da surların arasında turlamak istersen istediğin saatte gidebilirsin.
Müzeler, kafeler ve o gizemli yeraltı tünelleri sabah 10:00 ile akşam 17:00 arası hizmet veriyor. Yani "ben o tünellere gireceğim" diyorsan, vaktini ona göre ayarla, kapıda kalma.
Kaledeki tünelleri gezmek istiyorsan mutlaka rehber tut, kendi başına girmeye kalkma. İçerisi labirent gibi, sonra 'neredeyim ben' diye story atarsın.
Tavsiye: Kalede Tuna’ya karşı bir kahve içmeden sakın dönme. Manzara on numara beş yıldız.
Novi Sad Nerede ve Nasıl Bir Şehir?
Novi Sad, Sırbistan’ın ikinci büyük şehri, Vojvodina’nın başkenti ve Karlofça - Petrovaradin rotasının merkezi. Belgrad’dan yaklaşık 80 km uzakta. Trenle yaklaşık 30 dakika, otobüsle ile yaklaşık 1 saatlik bir yolculukla ulaşılabiliyor.
Şehir merkezi, Avusturya-Macar etkisini hissettiren binalarla çevrili, geniş bir ana meydan (Trg Slobode - Özgürlük Meydanı), katedraller, rengârenk cepheli yapılar ve Tuna’ya inen yollarla dolu. Özgürlük Meydanı, Gotik görünümlü kilise ve eski belediye binasıyla şehrin merkezi.
Novi Sad’a girdiğin an o Belgrad’ın kaotik, hafiften yorgun havası dağılıyor. Daha düzenli, daha "Avrupai" bir yere geldiğini anlıyorsun.
Novi Sad Gezilecek Yerler
Novi Sad gezilecek yerler dendiğinde şehir merkezi olan Özgürlük Meydanı (Trg Slobode) ve karşı kıyıdaki Petrovaradin Kalesi akla geliyor.
Novi Sad gezilecek yerler listesi:
- Özgürlük Meydanı (Trg Slobode)
- Petrovaradin Kalesi
- Aziz George Katedrali
- Psikopos Sarayı
- Dunavska Caddesi ve civar kafeler
- Tuna Parkı ve yazın sık kullanılan plaj alanı
Karlofça - Novi Sad - Petrovaradin Kalesi Aynı Gün Gezilir mi?
“Hepsini bir günde yapabilir miyim?” sorusunun cevabı, evet, ama günü biraz planlı kullanman gerekiyor.
- Sabah Belgrad'dan yola koyul, ilk durağın Karlofça olsun. Meydan, kiliseler derken 2-3 saatte kasabayı turlayıp belki ayaküstü bir şarap tadımı yaparsın.
- Öğleye doğru ver elini Novi Sad şehir merkezi. Özgürlük Meydanı'nda, Dunavska Caddesi'nde dolan, yorulunca da bir kafeye oturup kahveni söyle.
- Akşamüstü Petrovaradin Kalesi’ne yürüyerek çık. O meşhur saat kulesinin dibine kurulup Tuna'ya karşı gün batımını izle.
Akşam Belgrad'a dönüş yolunda da "Aynı günde hem Karlofça Antlaşması'nın yapıldığı yeri (Sremski Karlovci) gördüm, hem Novi Sad sokaklarında turladım, hem de kaleden gün batımını izledim" diye kendi kendine ufaktan bir böbürlenirsin.
Belgrad’dan Karlofça ve Novi Sad’a Nasıl Gidilir?
"Hadi ikna oldum, nasıl gidiyoruz?" dersen, işte sana en delikanlı yöntemler:
- Hızlı Tren (Soko): Belgrad Merkez Garı’ndan (Prokop) kalkıyor. 32 dakikada Novi Sad’dasın. Şaka değil, gerçekten o kadar hızlı.
- Otobüs: 1-1.5 saat sürer, "ben etrafı izleye izle gideceğim" dersen tercih edebilirsin ama tren varken otobüse binmek, akıllı işi değil.
- Karlofça'ya geçiş: Novi Sad’dan 60, 61 veya 62 numaralı belediye otobüsleriyle 15 dakikada Karlofça’ya geçebilirsin.
Hadi bakalım, şimdiden iyi yolculuklar! Dönüşte anlatırsın nasıl geçtiğini.
Şimdi Sırada Ne Var?
Karlofça ve Novi Sad'ı gezip Belgrad'a döndükten sonra, "Şehir merkezinde nereleri gezeceğim, nerede karnımı doyuracağım?" diyorsan blogdaki şu yazılara da bir göz at:
- "Merkeze döndük, şimdi nereleri arşınlıyoruz?" diyenler için: Belgrad Gezilecek Yerler
- Açlıktan miden kazındığında sokak sokak mekan aramakla uğraşma diye: Belgrad Yeme İçme Rehberi
- Havalimanı, otobüs, tramvay mevzularını dert etmemek için: Belgrad Ulaşım Rehberi